حصبا اين است و جمعى از علما ذكر كرده‌اند كه اليوم اثر آن مسجد نمانده است و آن مسجد قريب به قبور شرفا بوده است ، از دست راست كسى كه از ابطح به مكهء معظمه مىرود . ( 8 / 248 و نگاه كنيد ص 462 ) و در سفر مكهء معظمه نديديم كه عربى از شتر بيفتد و عجمى از شتر نيفتد و هر كه رفته است مىداند . ( 8 / 361 ) الحال چنين متعارف است كه حاجيان مصر در روز ششم داخل شوند و حاجيان شام در روز هفتم و باقى در روز هشتم و اكثر اوقات دير به در مىروند و شب نهم يا روز نهم مىرسند . اميد به كرم الهى داريم كه چنان شود كه از جهت پادشاه اسلام و ايمان كرد [ كذا ] و بجاه محمد و آله الطاهرين . ( 8 / 365 ) هميشه چنين مىبوده است كه احرام به عمرهء تمتع را از ميقات ، در ماه ذىالحجة مىگرفتند مگر اهل مدينه كه در اواخر ذىقعده احرام مىگيرند و پنجم و ششم تا به نهم مىرسيده‌اند و نادر بود كه پيشتر محل شوند . و آنچه اين شكسته را در خاطر است ، قريب به شصت سال است كه نشنيدم كه هفتم داخل شده باشند بلكه هشتم يا نهم مىرسيدند . ( 8 / 412 ) [ دربارهء استحباب نماز خواندن در مسجد غدير ] : و الحال كه اهل سنت كه اهل بدعت‌اند ، از جهت آن كه مخفى بماند ، راه را مىگردانند و در كنار دريا در موضعى كه جحفه در آنجا بوده است و سيل آن را خراب كرده است ، و رابغ مىنامند ، فرودمىآيند و اگر از ميان كوه كه بيرون آيند ، راست بروند در يك فرسخى رابغ است ، به آنجا مىرسند ، و اهل مدينه داخل مسجد مىشوند ، چون هميشه جمعى از بنى حسين همراه مىباشند و عوام شيعه يا شيعيان بين الحرمين ، قبل از اين منزل ، منزلى است كه بركه عظيم دارد ، غدير خم ناميده‌اند و صورت منبرى ساخته‌اند و جمعى كثيرى از عرب در آن مسجد بودند و قسم ياد مىكردند كه ما شنيده‌ايم از پدران خود كه غدير خم همين‌جاست و نتوانستيم به ايشان بگوييم كه غلط كرده‌ايد . ( 8 / 474 - 475 ) با آن كه به تشاؤم ملاعين سكنهء آن روضهء مقدسه ، از هنود و ماوراءالنهرى توقف از جهت زيارت مشكل شده است ، اگر دور ترك باشد بهتر است و الحال اين معنى از شعار شيعه شده است كه از بالاى سر زيارت آن حضرت كنند و عامه چنين مىفهمند كه شيعيان از بالاى سر زيارت مىكنند تا زيارت شيخين نكنند و از اين جهت است كه آزار بسيار به شيعيان مىرسانند و اين شكسته دور تر مىرفتم و زيارت مىكردم چنان كه در احاديث بسيار نيز وارد شده است . ( 8 / 493 )